Çocuk Gece Uyanıp Çığlık Atıyorsa: Gece Terörü, Kabus ve Nöbet Arasındaki Farklar – Veli Rehberi
Çocuğun gece aniden çığlık atarak uyanması, titremesi, terlemesi veya kontrolsüz hareketler göstermesi anne-babalar için oldukça korkutucu olabilir.
Aileler bu durumu bazen “gece nöbeti” olarak tarif eder. Ancak gece yaşanan her sıra dışı durum epileptik nöbet değildir.
Çocuklarda gece terörü, kabus ve bazı nöbet türleri birbirine benzeyen görüntüler oluşturabilir. Bu nedenle davranışın nasıl gerçekleştiğini dikkatle gözlemlemek önemlidir.
Gece Terörü Nedir?
Gece terörü özellikle küçük çocuklarda görülebilen bir uyku olayıdır.
Çocuk:
• aniden bağırabilir veya ağlayabilir,
• terleyebilir ve hızlı nefes alabilir,
• gözleri açık olmasına rağmen sizi tanımıyor gibi görünebilir,
• tekmeleyebilir veya çırpınabilir,
• sakinleştirmeye çalıştığınızda sizi itebilir.
Gece terörü genellikle gecenin ilk bölümünde, derin uyku sırasında ortaya çıkar.
Çocuk aslında tam olarak uyanmamıştır ve çoğu zaman sabah yaşananları hatırlamaz.
Kabusla Arasındaki Fark Nedir?
Kabus gören çocuk genellikle gerçekten uyanır.
Anne-babasını tanır, teselli edilmek ister ve gördüğü kötü rüyayı anlatabilir.
Gece teröründe ise çocuk korkmuş gibi görünmesine rağmen çoğunlukla uykudadır ve ertesi sabah olayı hatırlamaz.
Peki Gerçek Bir Nöbet Olabilir mi?
Bazı epileptik nöbetler de uyku sırasında ortaya çıkabilir.
Bu nedenle özellikle:
• hareketlerin her seferinde birbirine çok benzemesi,
• vücudun belirli bir bölümünde tekrarlayan kasılmalar olması,
• çocuğun tamamen tepkisiz kalması,
• gözlerde sabit bir bakış veya olağan dışı hareketler görülmesi,
• olay sonrasında uzun süre sersemlik veya aşırı uyku hali olması
durumlarında çocuk doktoruna başvurmak gerekir.
İlk kez yaşanan ve nöbet olduğundan şüphe edilen bir olayın hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Gündüz Uyumayan Çocuklarda Görülür mü?
Her okul öncesi çocuğun gündüz uyuması şart değildir.
Önemli olan çocuğun 24 saat içinde yeterli toplam uyku almasıdır.
3–5 yaş çocuklar için önerilen toplam uyku süresi gündüz uykuları dahil yaklaşık 10–13 saat, 6–12 yaş için ise 9–12 saattir.
Gündüz uyumayan ancak gece yeterince uyuyan bir çocukta bu tek başına sorun değildir.
Ancak toplam uyku yetersizse çocuk aşırı yorulabilir. Yetersiz uyku gece terörlerinin ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir; epilepsisi olan bazı kişilerde de uykusuzluk nöbetleri tetikleyebilir.
Olay Sırasında Ne Yapmalı?
Çocuk gece terörü yaşıyor gibi görünüyorsa sakin kalın.
Onu zorla uyandırmaya veya sarsmaya çalışmayın. Çevresindeki sert ve keskin eşyaları uzaklaştırarak güvenliğini sağlayın ve olayın geçmesini bekleyin.
Ancak gerçek bir nöbetten şüpheleniyorsanız:
• çocuğun yanında kalın,
• mümkünse yan yatırın,
• çevresindeki tehlikeli eşyaları uzaklaştırın,
• hareketlerini zorla durdurmaya çalışmayın,
• ağzına hiçbir şey koymayın,
• olayın ne kadar sürdüğünü takip edin.
AAP, çocuğun ilk nöbeti olduğunda, nöbet 5 dakikadan uzun sürdüğünde veya çocuk normale dönmeden peş peşe nöbetler olduğunda acil yardım çağrılmasını öneriyor.
Gözlem Yapmak Çok Değerli
Tekrarlayan gece olaylarında ailelerin küçük bir kayıt tutması doktora önemli bilgiler sağlayabilir.
Şunları not edebilirsiniz:
• saat kaçta başladı,
• uyuduktan ne kadar sonra oldu,
• ne kadar sürdü,
• çocuk nasıl hareket etti,
• size cevap verdi mi,
• sabah hatırladı mı,
• o gün normalden az uyumuş muydu,
• ateş veya hastalık var mıydı?
Güvenliği ihlal etmeden çekilebiliyorsa olayın kısa bir videosu da doktorun değerlendirmesine yardımcı olabilir.
SONUÇ
Çocuğun gece çığlık atması veya sıra dışı hareketler göstermesi her zaman epileptik nöbet anlamına gelmez.
Gece terörü gibi çocukluk döneminde görülebilen uyku olayları da oldukça çarpıcı görünebilir.
Ancak ilk kez yaşanan, tekrarlayan veya nöbet düşündüren durumlarda ailelerin kendi başına tanı koymaya çalışması yerine çocuk doktoruna başvurması en doğru yaklaşımdır.
Aynı zamanda çocuğun yeterli ve düzenli uyumasını sağlamak hem genel sağlık hem de sağlıklı uyku düzeni açısından önemlidir.
