Çocuklarda Gece Alt Islatma (Enürezis): Veli Rehberi

Çocukların mesane kontrolünü kazanması gelişimsel bir süreçtir. Her çocuk aynı yaşta gündüz ve gece kuru kalmayı öğrenmez.

Özellikle küçük yaşlarda zaman zaman alt ıslatma görülebilir ve bu durum tek başına bir sorun olduğu anlamına gelmez.

Gece yatağını ıslatma, tıbbi adıyla gece enürezisi, genellikle 5 yaş ve sonrasında devam eden istemsiz gece idrar kaçırmalarını ifade eder. Çocukların büyük çoğunluğu bunu bilerek veya isteyerek yapmaz.

Gece Alt Islatma Neden Olabilir?

Gece alt ıslatmanın her çocukta tek bir nedeni yoktur.

Bazı çocuklarda gece mesane kontrolünün gelişmesi daha uzun sürebilir. Ailede benzer bir öykünün bulunması da gece alt ıslatma olasılığını artırabilir.

Gece boyunca fazla idrar üretilmesi, mesanenin dolduğunu fark ederek uyanmakta zorlanma veya mesane kapasitesiyle ilgili farklılıklar da etkili olabilir.

Kabızlık da mesane üzerinde baskı oluşturarak alt ıslatmayı artırabilir.

Bazı çocuklarda ise horlama ve uyku apnesi gibi uyku sorunlarıyla gece alt ıslatma birlikte görülebilir.

Stres Alt Islatmaya Neden Olabilir mi?

Stres bazı çocuklarda etkili olabilir.

Yeni bir kardeşin doğması, taşınma, okula başlama, aile içinde yaşanan önemli değişiklikler veya başka stresli olayların ardından daha önce kuru kalan bir çocuk yeniden yatağını ıslatmaya başlayabilir.

Ancak gece alt ıslatmayı yalnızca “psikolojik” bir sorun olarak değerlendirmek doğru değildir.

Özellikle çocuk daha önce uzun süre gece kuru kalmışken yeniden altını ıslatmaya başladıysa çocuk doktoruyla görüşmek yararlı olur.

Çocuğu Suçlamayın

Gece alt ıslatma çoğunlukla çocuğun kontrolünde değildir.

Bu nedenle:

“Artık büyüdün.”

“Bunu nasıl hâlâ yapıyorsun?”

“Kardeşin bile altını ıslatmıyor.”

gibi ifadelerden kaçınmak gerekir.

Azarlamak, utandırmak veya cezalandırmak sorunu çözmez; aksine çocuğun kendisini kötü hissetmesine neden olabilir.

Tedavi ve destek programlarında da çocuğun kuru kaldığı için değil, yapabileceği davranışlar için desteklenmesi önerilir. Örneğin yatmadan önce tuvalete gitmesi veya kullanılan programa katılması takdir edilebilir.

Evde Neler Yapılabilir?

Çocuğun gün içinde yeterli sıvı almasını sağlayın.

Sıvı tüketiminin büyük bölümünü günün erken saatlerine yaymak, akşam saatlerinde ise aşırı sıvı tüketiminden kaçınmak yardımcı olabilir.

Çocuğun gün boyunca düzenli aralıklarla tuvalete gitmesini teşvik edin.

Yatmadan hemen önce tuvalete gitmesini rutin haline getirin.

Kabızlık varsa bunu göz ardı etmeyin.

Kafein içeren içeceklerden özellikle akşam saatlerinde kaçının.

Yatağı koruyucu bir örtü kullanmak ve temiz pijamaları ulaşılabilir yerde bulundurmak da süreci çocuk açısından daha rahat hale getirebilir.

Çocuğu Gece Uyandırmak Çözüm mü?

Anne-babanın her gece belirli bir saatte çocuğu kaldırıp tuvalete götürmesi kısa vadede yatağın kuru kalmasını sağlayabilir; ancak bu yöntem çocuğun kendi kendine gece mesane kontrolünü öğrenmesiyle aynı şey değildir.

Bu nedenle sürekli gece kaldırmayı temel tedavi yöntemi haline getirmek yerine, çocuğun durumuna uygun yaklaşımı sağlık profesyoneliyle belirlemek daha doğru olur.

Alarm Tedavisi Nedir?

Gece alt ıslatma için kullanılan yöntemlerden biri nem alarmıdır.

Alarm, iç çamaşırı veya yatakta ilk ıslaklığı algıladığında ses veya titreşimle çalışır.

Amaç zaman içinde çocuğun mesanesinin dolduğunu fark ederek uyanmayı öğrenmesine yardımcı olmaktır.

Bu yöntem birçok çocukta etkili olabilir; ancak sabır ve düzenli kullanım gerektirir. Sonuçların görülmesi haftalar sürebilir.

İlaç Kullanılır mı?

Bazı çocuklarda doktor değerlendirmesinden sonra ilaç tedavisi düşünülebilir.

Gece enürezisinde kullanılan ilaçlardan biri desmopressindir. Bu ilaç gece üretilen idrar miktarını azaltmaya yardımcı olur.

Özellikle kamp, seyahat veya başka bir yerde geceleme gibi kısa süreli durumlarda da doktor önerisiyle kullanılabilir.

Ancak ilaç herkes için uygun değildir ve özellikle desmopressin kullanılırken sıvı tüketimine ilişkin doktorun verdiği kurallara uyulması önemlidir.

İlaç tedavisi mutlaka hekim tarafından planlanmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Çocuğunuz 5 yaşını geçtiği halde düzenli biçimde yatağını ıslatıyorsa ve bu durum sizi veya çocuğunuzu kaygılandırıyorsa çocuk doktoruyla görüşebilirsiniz.

Özellikle şu durumlarda değerlendirme daha önemlidir:

• Daha önce en az 6 ay kuru kaldıktan sonra yeniden altını ıslatmaya başlaması
• Gündüz de idrar kaçırması
• İdrar yaparken yanma veya ağrı olması
• Çok sık veya çok acil idrara çıkması
• İdrar akımının zayıf olması
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Aşırı susama ve çok sık idrara çıkma
• Belirgin kabızlık
• Yüksek sesle horlama veya uykuda solunum sorunu

Bu belirtiler farklı bir sağlık durumunun araştırılmasını gerektirebilir.

Çocuğun Mahremiyetini Koruyun

Alt ıslatma aile içinde şaka veya utandırma konusu yapılmamalıdır.

Çocuğun kardeşlerinin, arkadaşlarının veya başka kişilerin yanında durumundan söz etmek onu zor durumda bırakabilir.

Çarşaf veya pijamaların değiştirilmesine yaşına uygun ölçüde katılması sorun değildir; ancak bu bir ceza gibi sunulmamalıdır.

Amaç çocuğa:

“Bunu birlikte çözebiliriz.”

duygusunu vermektir.

Sonuç

Gece alt ıslatma çocukluk döneminde sık karşılaşılan ve çoğu zaman zaman içinde azalan bir durumdur.

Çocuk bunu isteyerek yapmaz ve cezalandırılması gereken bir davranış değildir.

Sabırlı olmak, günlük tuvalet ve sıvı alışkanlıklarını düzenlemek, kabızlık gibi eşlik eden durumları gözden kaçırmamak ve gerektiğinde çocuk doktorundan destek almak en doğru yaklaşımdır.

En önemlisi de çocuğun bu süreçte kendisini utanmış, suçlu veya başarısız hissetmesine izin vermemektir.