Çocukları Övmek ve Cesaretlendirmek: Nasıl Yapmalı? Veli Rehberi
Anne-babalar çocuklarının hatalarını çoğu zaman hemen fark ederken, olumlu davranışları bazen günlük hayatın doğal bir parçası olarak görüp üzerinde durmayabilirler.
Oysa çocuğun olumlu davranışlarının fark edilmesi, hangi davranışların değerli olduğunu anlamasına yardımcı olur.
Burada önemli olan sürekli “Aferin!” demek değil; çocuğun ne yaptığını gerçekten görmek ve bunu samimi biçimde ifade etmektir.
Övgünüz Belirgin Olsun
“Harikasın.”
“Süpersin.”
gibi genel ifadeler yerine hangi davranışı fark ettiğinizi söyleyin.
Örneğin:
“Oyuncaklarını topladığını gördüm, teşekkür ederim.”
“Arkadaşının sırasını bekledin.”
“Zorlanmana rağmen yeniden denedin.”
Böylece çocuk neyin olumlu olduğunu daha kolay anlayabilir.
Çabayı da Fark Edin
Övgü yalnızca çocuk başarıya ulaştığında verilmemelidir.
Yeni bir şeyi öğrenirken gösterdiği çaba, sabır ve tekrar deneme isteği de değerlidir.
“Resmin çok güzel.”
demek yerine bazen:
“Bu resmi yaparken ne kadar uğraştığını gördüm.”
demek daha anlamlı olabilir.
Çabaya ve sürece dikkat çekmek, çocuğun hata yapmaktan korkmadan denemeye devam etmesini destekler.
Mükemmel Olmasını Beklemeyin
Çocuğun bir davranışı öğrenmesi zaman alabilir.
Oyuncaklarının yalnızca bir bölümünü topladıysa veya daha önce yapmakta zorlandığı bir davranışta küçük bir ilerleme gösterdiyse bunu da fark edebilirsiniz.
Amaç kusursuzluk değil, gelişimi desteklemektir.
İçten Olun
Çocuklar mekanik veya abartılı övgüyü fark edebilirler.
Her küçük davranışta büyük bir coşkuyla:
“Muhteşemsin!”
demek yerine doğal ve samimi olun.
Bazen bir gülümseme, sarılma veya:
“Bunu fark ettim.”
demek yeterlidir.
Çocuğu Değil Davranışı Övün
“Sen dünyanın en iyi çocuğusun.”
yerine:
“Arkadaşına yardım etmen çok düşünceliydi.”
demek daha açıklayıcıdır.
Böylece çocuk kendi değerini yalnızca yetişkinlerin onayına veya başarılarına bağlamak yerine, yaptığı davranışların anlamını öğrenir.
Övgüyü Ödüle Dönüştürmeyin
Her olumlu davranışın karşılığında oyuncak, şeker veya başka bir ödül vermek gerekmez.
Çocukların ailelerinden gördükleri ilgi, sıcaklık ve takdir zaten güçlü bir geri bildirimdir.
Bazı durumlarda davranış çizelgeleri veya küçük ödüller kullanılabilir; ancak bunların açık ve belirli davranış hedefleri için planlı kullanılması daha uygundur.
Sadece Sonucu Değil Süreci Konuşun
Çocuğun yaptığı işle ilgilenmek de cesaretlendiricidir.
“Bu kuleyi nasıl yaptın?”
“Burada hangi rengi seçtin?”
“En zor kısmı hangisiydi?”
gibi sorular çocuğun yaptığı işe ve kendi düşüncelerine odaklanmasını sağlar.
Her etkinliğin sonunda yetişkinin değerlendirme yapması gerekmez.
SONUÇ
Çocukları cesaretlendirmek, sürekli övmek veya onlara her yaptıklarının mükemmel olduğunu söylemek değildir.
Olumlu davranışları fark etmek, çabalarını görmek ve bunu samimi biçimde dile getirmektir.
En değerli mesajlardan biri şudur:
“Ne yaptığını görüyorum, çabanı fark ediyorum ve öğrenirken yanında olduğumu bilmeni istiyorum.”
Çocuğunuzun yaşına göre gelişimini nasıl destekleyebileceğinizi incelemek için Renkli Rüyalar’ın Çocuğum Büyüyor bölümüne göz atabilirsiniz.
